Komu przysługuje pochówek kościelny?

Pogrzeb jest trudnym, ale ważnym wydarzeniem dla bliskich zmarłej osoby, szczególnie wśród osób wierzących. Chociaż w Polsce najczęściej zmarłych chowa się w obrzędzie chrześcijańskim, istnieją sytuacje, w których ksiądz może odmówić takiego pochówku. Decyzja ta jest podyktowana przez prawo Kościoła Katolickiego. Kto ma prawo do pogrzebu kościelnego? W jakich przypadkach duchowny nie zgodzi się na pochowanie zmarłego w ten sposób?

Dla kogo jest pogrzeb kościelny?

Pogrzeb kościelny jest odprawiany zgodnie z obrzędami chrześcijańskimi. Znakiem przynależenia do tej wspólnoty jest sakrament chrztu świętego, który najczęściej odbywa się krótko po narodzinach. Tak więc zgodnie z prawem Kościoła Katolickiego pogrzeb chrześcijański może otrzymać każda osoba ochrzczona. Są jednak jeszcze inne, wyjątkowe sytuacje, w których prawo kościelne dopuszcza osoby bez tego sakramentu do otrzymania takiego pochówku. Pierwszy z nich dotyczy dzieci, które zmarły przed przyjęciem do Kościoła Katolickiego, ale ich rodzice mieli zamiar to uczynić. Drugim przypadkiem jest sytuacja, w której zmarła osoba była katuchemenem – czyli osobą przygotowującą się do przyjęcia sakramentów i wstąpienia do wspólnoty chrześcijańskiej. Ostatnią możliwą sytuacją jest pochówek kościelny osoby przynależącej do innego Kościoła lub niekatolickiej wspólnoty kościelnej, gdy odprawienie pogrzebu w innej wierze przez osobę do tego uprawnioną w danym momencie jest niemożliwe.

Kiedy ksiądz może odmówić pochówku kościelnego?

Odmowa pogrzebu kościelnego może nastąpić w kilku przypadkach. Przede wszystkim ksiądz zgodnie z prawem kanonicznym nie pochowa osoby, która dokonała apostazji, czyli wystąpienia z Kościoła Katolickiego, mimo że w dzieciństwie została ochrzczona. Wynika to z faktu, że występując ze wspólnoty, taka osoba świadomie zbyła się praw przysługujących katolikom i odrzuciła wiarę. Ksiądz odmawia także pochówku heretykom i schizmatykom. Tak samo dzieje się w przypadku osób, które za życia poprosiły o kremację swoich zwłok, co było podyktowane motywami przeciwnymi wierze chrześcijańskiej.

„Często bliscy zmarłego zastanawiają się, czy ksiądz odmówi pochówku osoby, która pozostała w Kościele, ale oddaliła się od niego. Jest to zależne od sytuacji. Jeśli powszechnie wiadomo, że taka osoba nie chciała pochówku kościelnego i nie żyła według zasad katolickich, ale nie dokonała apostazji, duchowny odmawia takiego pogrzebu z szacunku do woli nieżyjącej już osoby. Również bliscy powinni tę wolę uszanować. Natomiast jeśli zmarły w ostatnich momentach życia dokonał aktu pokuty i zmienił swoją decyzję, duchowny musi zgodzić się na pogrzeb w obrzędzie chrześcijańskim”. – tłumaczy pracownik firmy pogrzebowej Concordia z Gdyni.

Co zrobić, gdy ksiądz odmówi pogrzebu kościelnego?

Oczywiście odmowa duchownego co do pochówku kościelnego nie znaczy, że zmarły nie zostanie godnie pochowany. Alternatywą dla osób, które z jakichkolwiek powodów nie chciały lub nie mogą zostać pochowane w ten sposób, jest pogrzeb świecki. Taka ceremonia jest poprowadzona bez wszelkich obrzędów religijnych i modlitw. Zamiast księdza rytuał prowadzi mistrz ceremonii. Podczas pogrzebu wygłaszana jest mowa pożegnalna, którą mogą wygłosić członkowie rodziny lub pracownik zakładu. W trakcie pogrzebu świeckiego można puścić muzykę, zgodnie z wolą rodziny lub zmarłego, oraz wyświetlić zdjęcia i filmy ukazujące żegnanego. Cała uroczystość odbywa się w domu pogrzebowym, a następnie przechodzi się na cmentarz.