Płukanie zatok – na czym polega i kiedy jest konieczne?

Płukanie zatok - młody mężczyzna trzymający się za bolący nos.

Płukanie zatok to prosty, nieinwazyjny i bezbolesny zabieg, który pozwala na oczyszczenie zatok i udrożnienie nosa. Wykonuje się go m.in. u pacjentów z zapaleniem zatok, przewlekłymi nieżytami nosa czy alergią. Co ważne, płukanie zatok nie zawsze wymaga wizyty u lekarza – dzięki dostępnym w aptekach zestawom irygację można wykonać samodzielnie w warunkach domowych.

Z tekstu dowiesz się:

· jakie są najczęstsze choroby zatok,

· na czym polega płukanie zatok i jakie są wskazania do jego wykonywania.

Zatoki to powietrzne jamy zlokalizowane wewnątrz kości czaszki. Każdy człowiek posiada cztery pary zatok: szczękowe, czołowe, sitowe oraz klinowe. Pełnią one wiele różnych funkcji w organizmie: chronią oczodoły i mózg pod względem cieplnym oraz mechanicznym, biorą udział w emisji głosu, przewodzeniu i odbieraniu dźwięków, a także nawilżają, ogrzewają i oczyszczają wdychane powietrze.

Katar i bóle zatok – to może być stan zapalny!

Jeśli na skutek działania różnych czynników dojdzie do stanu zapalnego zatok, wywołuje to obrzęk wyściełających ich błon śluzowych, przez co zablokowaniu ulega ich ujście do jamy nosowej, a gromadząca się w nich wydzielina nie może zostać usunięta przez nos. Stany zapalne zatok mogą mieć podłoże bakteryjne, wirusowe, grzybicze lub alergiczne. Ze względu na czas ich trwania, zapalenie zatok miewa charakter ostry (nie dłużej niż cztery tygodnie), podostry (od czterech do ośmiu tygodni) lub przewlekły (powyżej ośmiu tygodni).

Zapalenie zatok objawia się najczęściej:

· trudnością z oddychaniem przez nos,

· uczuciem zapchanego nosa,

· kaszlem spowodowanym spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła,

· bóle głowy, twarzy i u nasady nosa,

· nieświeży zapach z ust.

W przypadku pojawienia się tego typu objawów konieczna jest wizyta u laryngologa – na zdiagnozowanie zapalenia zatok pozwala już zazwyczaj wywiad lekarski i badanie laryngologiczne. Czasami wykonywane bywają badania obrazowe – jeszcze niedawno standardem w tym zakresie było tradycyjne radiologiczne zdjęcie zatok, ale obecnie zastępuje je bardziej precyzyjna i wszechstronna tomografia komputerowa zatok.

Po postawieniu diagnozy lekarz dobiera najskuteczniejsze leki na zatoki – o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym, obkurczającym błony śluzowe nosa. Czasami konieczna bywa antybiotykoterapia.

Płukanie zatok – co trzeba wiedzieć?

Skutecznym zabiegiem uzupełniającym stosowanie leku na zatoki w przebiegu ich zapalenia – zarówno o podłożu bakteryjnym, wirusowym, jak i grzybiczym czy alergicznym – jest płukanie zatok, czyli tzw. irygacja. Pozwala ono oczyścić zatoki z zalegającej wydzieliny i udrożnić nos.

Płukanie zatok polega na aplikacji do jamy nosowej silnego strumienia wody z rozpuszczonym uprzednio proszkiem, w skład którego najczęściej chodzi chlorek sodu. Strumień wody pod ciśnieniem dociera do zatok, oczyszcza je i wypływa przez drugą jamę nosową. W tym czasie należy oddychać przez usta, nie wolno też połykać płynu.

Płukanie zatok może być wykonane zarówno podczas wizyty u laryngologa (wówczas do roztworu mogą zostać dodane np. antybiotyki lub sterydy), jak i w warunkach domowych – w aptece można bez problemu kupić zestawy do irygacji zatok, w skład których wchodzi specjalna butelka, saszetki z proszkiem do rozpuszczenia w wodzie oraz instrukcja wykonywania zabiegu.

Oczywiście warto pamiętać, że choć ogólnie płukanie zatok jest nieinwazyjne i bezpiecznie, istnieją pewnie przeciwwskazania do jego wykonywania. Zalicza się do nich:

· krwawienie z nosa,

· stan bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych w obrębie nosa,

· uszkodzenia, rany i owrzodzenia błon śluzowych nosa.

Jeśli zabieg wykonywany jest w warunkach domowych, należy bezwzględnie przestrzegać wszystkich zaleceń dotyczących stosowania akcesoriów i środków z zakupionego zestawu. Są one opisane na dołączonej do produktu ulotce.